- 1 ربيع الاول 1439 - 28 آبان 1396 - ساعت 17:19
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 43145
تعداد مشاهدات : 8186

عقلانيت و جامعه اخلاقي

عقلانيت و جامعه اخلاقي

 

بسمه تعالی

 

عقلانيت و جامعه اخلاقي

 

برخي روشنفکران معاصر اظهار داشته‌اند که جهان اسلام نيازمند تجديد تجربه اعتزال است، زيرا تفکر اشعري گري غلبه يافته و باب محاجه و استدلال بسته شده است و تجديد تجربه اعتزال، پادزهري در برابر تفکر نصي و قدرتي است!! اينان می‌گویند وقتي خداوند عقل داده است، يعني اينکه عقلت را به کار بينداز، مهم‌ترین کار عقل هم «پرسيدن» است. خوراک عقل حجت است و توليدش پرسش می‌باشد. کسي که حجت نمی‌خورد و پرسش هم توليد نمی‌کند، واجد عقل نيست، او عقلانيت را فراموش کرده است. خداوند راه داده، پس حق ما آدميان است.[1]

 سوال و پرسش نگارنده اين است که تعريف دقيق عقل و عقلانيت چيست؟ روشن است که به قول دکارت، هیچ‌کس از عقل خود نمی‌نالد و از نقصان و کمبود عقلي خويش با خدا شکوه نمي کند! يعني همگان خود را عاقل و برخوردار از عقلانيت تام و کامل مي پندارند، اما بحث اين است که به هرحال عقل و عقلانيت حقيقي چيست و عاقل واقعي کيست؟

    آنچه امروز پاره‌ای از روشنفکران معاصر تحت عنوان عقل و عقلانيت مطرح می‌کنند و نام آن را خرد مدرن و انديشه جديد و... می‌گذارند، حاصل و محصولي جز خضوع و ذلت آدمي در برابر شهوات حيواني و غرايز و کشش‌های ناسوتي و اميال صرفاً مادي به ارمغان نياورده است! لب سخن ما اين است که اين روشنفکران نوانديش و نوگرا که می‌خواهند فلسفه الهي و حکمت ديني را از ما بگيرند، در برابر، چه فلسفه‌ای را به ما می‌دهند؟ غرب امروز از فلسفه‌ها و اندیشه‌هایی چون امانيسم، ماترياليسم، اگزيستانسياليسم، مدرنيسم و پست مدرنيسم و... چه طرفي بسته است؟ تمدن امروزين غرب هم اينک پيش روي ماست و ما به وضوح می‌توانیم دستاورد هاي اخلاقي، معنوي و عرفاني انديشه غربي را ببينيم. آيا کساني که هم اينک «جامعه اخلاقي» را به جاي «جامعه مدني» پيشنهاد می‌کنند،[2] مي‌خواهند پایه‌های اين جامعه اخلاقي را بر فلسفه‌های اومانيستي و يا ماترياليستي استوار کنند؟ به نظر ما نه جامعه مدني با مفهوم غربی‌اش، مشکل ما را حل می‌کند و نه جامعه اخلاقي مبتني بر فلسفه غرب. آنچه هم اينک پاسخگوي بشريت معاصر است، احياي جامعه ديني به معناي دقيق و درست کلمه است. فلسفه ديني و الهي، محصول هماهنگي عقل و وحي است و آنچه در دنياي تحير و سرگرداني بشريت معاصر، مورد نیاز جدي است، عقلانيتي است که زمينه پذيرش وحيانيت را فراهم کند و کمبودها و نارسایی‌های خود را با داده‌های وحي جبران نمايد.والسلام    

 

 


[1] نگ: بازتاب انديشه، شماره 30، ص 7و10

[2] همان، ص 22

 


بالای صفحه اصلی